Μία βόλτα στην εξοχή ή κάποιες αγροτικές εργασίες, μερικές φορές επιφυλάσσουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Το δάγκωμα φιδιού αποτελεί μία από αυτές και συνοδεύεται από ανησυχία και πανικό.
Φυσικά, γνωρίζουμε ότι δεν είναι όλα τα φίδια ίδια ή επικίνδυνα.
Πολλές, διάχυτες, και κατά κανόνα λανθασμένες είναι οι αντιλήψεις που έχουμε ι για τα φίδια. Το αποτέλεσμα είναι αδιάκοπη, ανελέητη, απαράδεκτη σφαγή των φιδιών (και των άλλων ερπετών).
Συνήθεις παρεξηγήσεις
1) Όλα τα φίδια είναι επικίνδυνα.
Όχι. Αντιθέτως, τα περισσότερα φίδια είναι άκακα. Ακίνδυνα. Ειδικά στην Κύπρο. Τα μόνα πραγματικά επικίνδυνα φίδια του τόπου μας είναι τα δηλητηριώδη, κατ’ ουσίαν ένα: η οχιά (έχιδνα).
2) Τα φίδια παραφυλάνε και επιτίθενται πρώτα.
Όχι. Τα φίδια στη χώρα μας, των οχιών συμπεριλαμβανομένων, επιτίθενται στον άνθρωπο μόνο αμυνόμενα. Θεωρούν ότι κινδυνεύουν, και δαγκώνουν προκειμένου να βρουν χρόνο να διαφύγουν.
Τα φίδια μάς φοβούνται, και η πρώτη τους αντίδραση όταν διασταυρωθούν μαζί μας είναι να εξαφανιστούν. Αντιμέτωπα με τον άνθρωπο, δεν παραφυλάνε, κρύβονται (και καλά κάνουν).
3) Το δάγκωμα της οχιάς είναι θανατηφόρο.
Όχι. Το δάγκωμα της οχιάς ΜΠΟΡΕΙ να είναι θανατηφόρο. Τα περισσότερα δαγκώματα οχιάς ΔΕΝ καταλήγουν στο θάνατο, αρκεί βεβαίως να γίνει η δέουσα αντιμετώπιση. Γρήγορα και αποτελεσματικά.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα από δάγκωμα φιδιού εξαρτώνται από το αν το φίδι είναι δηλητηριώδες. Τα πρώτα συμπτώματα μετά από ένα δηλητηριώδες δάγκωμα είναι έντονος πόνος και οίδημα (πρήξιμο) στο σημείο της έγχυσης, εντός λίγων λεπτών. Όσο ο χρόνος περνάει το οίδημα αυξάνεται και εξαπλώνεται και στο υπόλοιπο δαγκωμένο μέλος, ενώ στη συνέχεια ενδέχεται να υπάρξουν και άλλα, συστηματικά συμπτώματα ****ΠΡΟΣΟΧΗ: πολλά από τα συμπτώματαείναι αποτέλεσμα πανικού ή/και λαθών κατά τις πρώτες βοήθειες και όχι επίδρασης του δηλητηρίου.
- Τοπικά Σημάδια: Ένα ή δύο σημάδια τρυπήματος (δαγκωνιά), έντονος καυστικός πόνος και ερυθρότητα.
- Πρήξιμο: Οίδημα που εμφανίζεται εντός των πρώτων 5 έως 10 λεπτών και μπορεί να επεκταθεί σε ολόκληρο το άκρο.
- Γενικά Συμπτώματα (Δηλητήριο): Ναυτία, έμετος, διάρροια, πυρετός, έντονη εφίδρωση, και πτώση της αρτηριακής πίεσης.
- Νευρολογικά Συμπτώματα (Σοβαρές περιπτώσεις): Μυϊκή αδυναμία, θολή όραση, παράλυση, δυσκολία στην κατάποση/ομιλία ή μούδιασμα στα χείλη.
Εάν σας δαγκώσει φίδι το οποίο αναγνωρίσατε ως δηλητηριώδες ή υποπτεύεστε ότι είναι δηλητηριώδες, καλέστε αμέσως σε βοήθεια.
Ενόσω η βοήθεια είναι καθ’ οδόν:
Τι να κάνετε.
• Απομακρυνθείτε από το φίδι.
• Μείνετε ακίνητοι και ήρεμοι.
• Αφαιρέστε τυχόν κοσμήματα, ρολόγια ή στενά ρούχα από το προσβεβλημένο άκρο.
• Καθίστε ή ξαπλώστε έτσι ώστε το δαγκωμένο άκρο να βρίσκεται σε ουδέτερη, άνετη θέση.
• Πλύντε το σημείο του δαγκώματος με σαπούνι και νερό.
• Καλύψτε ή τυλίξτε χαλαρά την προσβεβλημένη περιοχή με έναν καθαρό, στεγνό επίδεσμο. ****Η χαλαρή περίδεση δεν συνιστάται πλέον καθώς η ωφελιμότητά της στις περιπτώσεις κυτταρολυτικού δηλητηρίου είναι σήμερα υπό αμφισβήτηση (χρησιμεύει σε περιπτώσεις νευροτοξικών δηλητηρίων που δεν αφορούν όμως φίδια της Κύπρου ή της Ελλάδας).
Τι να ΜΗΝ κάνετε.
• Μην προσπαθήσετε να σκοτώσετε, να συλλάβετε ή να παγιδεύσετε το φίδι.
• Μην χρησιμοποιείτε αιμοστατικό επίδεσμο
• Μην εφαρμόζετε πάγο.
• Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε το δηλητήριο κόβοντας το δάγκωμα με αιχμηρό αντικείμενο ή πιέζοντας ή ρουφώντας την πληγή.
• Μην πίνετε καφεΐνη ή αλκοόλ.
• Μην παίρνετε παυσίπονα.
****Η χρήση αντιοφικού ορού στην ύπαιθρο δεν συνιστάται επίσης καθώς μπορεί να αποβεί πολύ επικίνδυνη (κίνδυνος αλλεργικής αντίδρασης).
Τα υπόλοιπα είναι θέμα ιατρικής περίθαλψης.
Πρόληψη για αποφυγή δήγματος φιδιού
Η πλειονότητα των δηλητηριωδών δηγμάτων αφορά δαγκώματα σε γυμνά χέρια κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών και λιγότερο σε γυμνά πόδια κατά τη βάδιση. Σημαντικά προληπτικά μέτρα λοιπόν για την αποφυγή δήγματος φιδιού είναι η χρήση χοντρών γαντιών εργασίας (ιδανικά γαντιών συγκόλλησης) για όλες τις εργασίες υπαίθρου, καθώς και η χρήση ορειβατικής μπότας, αρβύλας ή γαλότσας. Κατά την πεζοπορία είναι απαραίτητη η χρήση ορειβατικής μπότας. Αποφύγετε να βάζετε τα γυμνά σας χέρια κάτω από πέτρες, σε τρύπες και κοιλότητες, καθώς και να περπατάτε με γυμνά πόδια ή με παντόφλες και χαμηλά παπούτσια μέσα σε βλάστηση, ή σε οποιοδήποτε σκοτεινό μέρος, ειδικά τις καλοκαιρινές νύχτες (οι οχιές το καλοκαίρι είναι κυρίως νυκτόβιες).
Αν ζείτε στην επαρχία και συνηθίζετε να αφήνετε τα υποδήματα εκτός σπιτιού, τινάζετέ τα καλά πριν τα φορέσετε για να σιγουρευτείτε ότι δεν έχει κρυφτεί κάποιο φίδι εντός τους
Snakebites: First aid
Most snakes aren't dangerous to people. Only about 15% of snakes worldwide can inject poison when they bite. These snakes are called venomous.
When to seek emergency help
If a venomous snake bites you, call 112 or your local emergency number right away, especially if the bitten area changes color, swells or is painful. Many emergency rooms have antivenom drugs, which may help you.
Symptoms
Most snakebites happen on the arms, wrists or hands. Typical symptoms of a nonvenomous snakebite are pain, injury and scratches at the site of the bite.
After a venomous snakebite, there usually is serious pain and tenderness at the site. This can worsen to swelling and bruising at the site and all the way up the arm or leg. Other symptoms are nausea, labored breathing and feelings of weakness, as well as an odd taste in the mouth.
Some snakes, such as coral snakes, have toxins that affect the brain and nerves. This can cause symptoms such as upper eyelid drooping, tingling fingers or toes, difficulty swallowing, and muscle weakness.
Sometimes, a venomous snake can bite without injecting venom. This is called a dry bite.
- Call for help: Dial your local emergency number. Treating a snake bite quickly is critical.
- Move away: Get out of the snake’s striking distance, but do not try to catch or kill it. Take a safe photo if you can.
- Stay still and calm: Panic increases your heart rate and spreads venom faster. Lie or sit down and keep the bite below the level of your heart.
- Remove restrictions: Take off rings, watches, and tight clothing before the area starts to swell.
- Wash the area: Clean the bite gently with soap and water and cover it loosely with a clean, dry dressing.
- DO NOT use a tourniquet or tie off the limb.
- DO NOT cut the wound or try to suck/draw the venom out.
- DO NOT apply ice or submerge the bite in water.
- DO NOT take aspirin or ibuprofen, as they can thin your blood and worsen bleeding.
- Φίνα (Vipera lebetina): Το μόνο δυνητικά θανατηφόρο φίδι στην Κύπρο. Έχει χαρακτηριστικό τριγωνικό κεφάλι, παχύ σώμα, και κινείται αργά. Διαθέτει ισχυρό δηλητήριο και χρειάζεται άμεση ιατρική περίθαλψη σε περίπτωση δαγκώματος.
- Σαϊττα ή Σαπίτης ή Σαϊττάρης (Malpolon insignitus): Μεγάλο φίδι, αρκετά γρήγορο.
- Ξυλόδροπης ή Αγιόφιδο (Telescopus fallax): Νυκτόβιο, λεπτό φίδι με χαρακτηριστικές σκούρες κηλίδες.
- Μαύρο φίδι ή Θερκό (Dolichophis jugularis): Το μεγαλύτερο φίδι της Κύπρου, φτάνει μέχρι τα 2-3 μέτρα. Σκοτώνει τα τρωκτικά με σύσφιξη.
- Κυπριακό Φίδι (Hierophis cypriensis): Ενδημικό είδος (δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο). Είναι μικρό, μαύρο με λευκό δακτυλίδι γύρω από τα μάτια.
- Κυπριακό Νερόφιδο (Natrix natrix cypriaca): Ενδημικό υποείδος, το οποίο συναντάται κυρίως κοντά σε υγροβιότοπους και νερό.
- Ανήλιος ή Ανίλης (Typhlops vermicularis): Μικρό, μοιάζει με σκουλήκι, ζει κάτω από το χώμα.
- Σπιτόφιδο (Boaedon fuliginosus): Μη δηλητηριώδες, τρέφεται κυρίως με ποντίκια γύρω από σπίτια/αποθήκες.
- Διατηρήστε την ψυχραιμία σας: Μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην προσπαθήσετε να το σκοτώσετε. Τα φίδια συνήθως επιτίθενται μόνο αν νιώσουν εγκλωβισμένα ή απειληθούν.
- Απομακρυνθείτε: Κάντε μερικά βήματα πίσω με αργές κινήσεις.
- Σε περίπτωση δαγκώματος: Μην δένετε το σημείο και μην κόβετε την πληγή. Καλέστε αμέσως το 112 ή μεταβείτε στο κοντινότερο Νοσοκομείο.
Γνωρίστε τα οκτώ κυπριακά φίδια:
Ανήλιος
Πλήρες όνομα: Typhlops vermicularis Merrem, 1820
Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο
Πολύ μικρό φίδι με μέγεθος που δεν ξεπερνά τα 30-35 cm και μπορεί να θεωρηθεί ως σχεδόν τυφλό. Το ροζ ή μπεζ του χρώμα, σε συνδυασμό με τη μορφή του, το κάνουν να μοιάζει πολύ με γαιοσκώληκα.
Συνήθως εντοπίζεται κατά την περίοδο της άνοιξης κάτω από πέτρες.
Κυπριακό φίδι
Πλήρες όνομα: Hierophis cypriensis(Schätti, 1985)
Άγλυφο - Δε φέρει δηλητήριο
Πολύ λεπτό φίδι με μήκος που φτάνει το ένα μέτρο. Τα νεαρά άτομα έχουν ελαιοπράσινο χρώμα σώματος ενώ τα ενήλικα άτομα έχουν μαύρο χρώμα.
Ζει συνήθως σε χώρους με πυκνή βλάστηση, οι οποίοι βρίσκονται κοντά σε ρυάκια, ποταμούς και ρεματιές.
Μαύρο φίδι
Πλήρες όνομα: Dolichophis jugularis (Linnaeus, 1758)
Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο
Πιθανότατα το μεγαλύτερο είδος φιδιού στην Ευρώπη με μήκος που μπορεί να φτάσει τα 3 μέτρα (αν και σπανίως να εντοπιστούν άτομο στην Κύπρο μεγαλύτερα από 2 μέτρα). Η μορφή των νεαρών και των ενήλικων ατόμων διαφέρει. Τα νεαρά άτομα έχουν ελαιοπράσινο χρώμα με σκούρες καφέ νιφάδες στην ραχιαία επιφάνια. Κατά την ενηλικίωση, το μοτίβο αυτό χάνεται και τα άτομα αποκτούν ενιαίο γυαλιστερό μαύρο χρώμα. Έχει χοντρό, μυώδες κορμί, είναι πολύ ευκίνητο και έχει την ικανότητα να σκαρφαλώνει με ιδιαίτερη ευκολία.
Σαΐττα
Πλήρες όνομα: Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827)
Οπισθόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα πίσω δόντια – Ακίνδυνο για τον άνθρωπο
Μεγάλο και αρκετά δυνατό φίδι που το μήκος του μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα. Τα νεαρά άτομα έχουν καφέ χρώμα σώματος με πολλές διακεκομμένες λευκές ή κίτρινες γραμμώσεις ενώ τα ενήλικα διαθέτουν ομοιόχρωμο γκρίζο προς ελαιοπράσινο χρώμα. Το πιγούνι φέρει λευκά στίγματα και η κοιλιά συνήθως έχει κίτρινο χρωματισμό.
Μπορεί να εντοπιστεί από ζεστά, ξηρά ενδιαιτήματα με πετρώδη εδάφη, μέχρι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ή και σε δάση και περιοχές με πολλούς θάμνους.
Νερόφιδο
Πλήρες όνομα: Natrix natrix (Linnaeus, 1758)
Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο
Τα άτομα του είδους μπορεί να φτάσουν σε μήκος το ένα μέτρο και εντοπίζονται σε τρείς ξεχωριστούς χρωματισμούς, γκρίζο με ασπροκίτρινο, ενιαίο μαύρο και στικτό (μαύρος χρωματισμός στον οποίο διακρίνονται αχνόλευκα στίγματα).
Πολύ ήρεμο φίδι, το οποίο δεν επιδίδεται σχεδόν ποτέ σε επιθετικές συμπεριφορές ούτε ακόμα και αν ενοχληθεί. Ως μέτρο άμυνας εκκρίνει δύσοσμο υγρό από αδένες που έχει στο πίσω μέρος του σώματος.
Ξυλόδροπης
Πλήρες όνομα: Telescopus fallax(Fleischmann, 1831)
Οπισθόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα πίσω δόντια – Ακίνδυνο για τον άνθρωπο
Λεπτό και μικρό φίδι που δε ξεπερνά σε μήκος το ένα μέτρο. Διαθέτει σώμα γκρίζου-μπεζ χρώματος με σκούρες καφέ μπάρες τοποθετημένες κατ’ εναλλαγή στο πάνω μέρος της πλάτης του. Όταν ενοχληθεί κουλουριάζεται, συρίζει δυνατά και προσπαθεί να δαγκώσει. Τα μάτια του έχουν μια κάθετη κόρη η οποία διαστέλλεται το βράδυ για να διευκολύνει τη νυχτερινή όραση του.
Συναντάται σε ζεστά, ξηρά πετρώδη εδάφη καθώς και σε χαλάσματα παλιών σπιτιών. Δραστηριοποιείται κυρίως νωρίς το πρωί, αργά το απόγευμα και το βράδυ.
Δρόπης
Πλήρες όνομα: Hemorrhois nummifer(Reus, 1833)
Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο
Φίδι ανοικτού καφέ χρώματος με ιδιαίτερους σχηματισμούς σε μορφή ρόμβου και χρώμα σκούρο καφέ σε όλο το μήκος της πλάτης του. Αρκετά δυνατό φίδι που το μήκος του μπορεί να φτάσει τα 150 cm. Ακίνδυνο για τον άνθρωπο αλλά με ιδιαίτερα επιθετική συμπεριφορά όταν ενοχληθεί.
Συχνάζει συνήθως σε βραχώδεις περιοχές με λίγο νερό και αραιή βλάστηση από δέντρα και θάμνους.
Οχιά
Πλήρες όνομα: Macrovipera lebetina (Linnaeus, 1758)
Σωληνόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα μπροστά δόντια –επικύνδυνο για τον άνθρωπο
Η οχιά ή κοινώς κοντονούρα, φίνα ή πατσάλα, είναι το μοναδικό επικίνδυνο για τον άνθρωπο δηλητηριώδες φίδι της Κύπρου. Το χοντρό στο χρώμα της άμμου σώμα με το σφηνοειδές κεφάλι και την κοντή ουρά, καθώς και ο νωχελικό συνήθως τρόπος κίνησης την καθιστούν εύκολα αναγνωρίσιμη από τα υπόλοιπα φίδια της Κύπρου. Σε περίπτωση που εντοπίσετε μια οχιά, μην την ενοχλήσετε, μείνετε ακίνητοι και αφήστε την να απομακρυνθεί ή απομακρυνθείτε εσείς από αυτήν.
Έχει εξαιρετικά χοντρό σώμα -σε σχέση με τα υπόλοιπα φίδια της Κύπρου- στο χρώμα της άμμου. Διαθέτει σκούρους καφέ ορθογώνιους σχηματισμούς στην πλάτη τοποθετημένους κατ’ εναλλαγή. Έχει ιδιαίτερα κοντή ουρά και χοντρό τριγωνικό κεφάλι. Η κόρη των ματιών είναι κάθετη και διαστέλλεται το βράδυ για να διευκολύνει τη νυχτερινή όραση του ζώου.
Συναντάται σε όλους τους τύπους ενδιαιτημάτων του νησιού (δάση, κοιλάδες, παραλίες, βραχώδεις περιοχές) ακόμα και κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Συνήθως εντοπίζεται σε περιοχές πλησίον πηγής νερού (ρυάκι, ποτάμι, λίμνη).
Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμόδιου επαγγελματία υγείας .
This information is intended as a general guide only and not to provide specific information for individual patient care. Any questions about your own situation should be directed to your medical practitioner.
SOURCES:CLEVELAND CLINIC,MAYO CLINIC,ASCLEPIUS SNAKEBITE FOUNDATION
herpetofauna.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου