Τσιμπήματα εντόμων,εμφάνιση,αντιμετώπιση ,προφύλαξη-Learning to identify an insect bite- Care Advice for Insect Bites Discover how to recognize, treat and prevent insect bites, bee and wasp stings, and when to seek medical attention.

Τσιμπήματα εντόμων: Πώς φαίνεται το κάθε είδος στο δέρμα

Τα περισσότερα τσιμπήματα εντόμων, όπως από κουνούπια, ακάρεα, ψύλους κ.α. είναι κάτι αρκετά κοινό και, εκτός από φαγούρα, σπανίως προκαλούν πιο σημαντικά προβλήματα. Μερικά τσιμπήματα εντόμων, όπως αυτά από σφήκες και μέλισσες, μπορεί να προκαλέσουν έντονο πόνο, ή ακόμα και αλλεργική αντίδραση. Άλλα τσιμπήματα εντόμων, όπως τα δηλητηριώδη δαγκώματα αραχνών, απαιτούν άμεση επείγουσα ιατρική φροντίδα.

Επειδή μερικά τσιμπήματα εντόμων μπορεί να μεταδώσουν και ασθένειες, όπως ο ιός Ζίκα και ο ιός του Δυτικού Νείλου (και τα δύο μεταδίδονται από τα κουνούπια), η νόσος του Lyme (από ένα μαύρο τσιμπούρι) και άλλες ασθένειες, είναι καλο να γνωρίζουμε από τι προήλθε ένα σημάδι στο δέρμα.

Τσίμπημα από κουνούπι

 Ένα τσίμπημα κουνουπιού εμφανίζεται ως κόκκινο, ή ροζ ανάγλυφο σημάδι στο δέρμα, σαν μικρό σπυράκι, το οποίο προκαλεί φαγούρα.

Πολλαπλά τσιμπήματα, κυρίως σε ακάλυπτα σημεία.Πιθανή επιμόλυνση από ξύσιμο (κυρίως  σε μικρά παιδιά)

 

 

Τσίμπημα από κοριο

Πιθανότατα δεν θα αισθανθείτε πόνο όταν ένας κοριός στο κρεβάτι σας τσιμπήσει, αλλά μόλις ξυπνήσετε θα δείτε μια σειρά από δύο ή περισσότερα κόκκινα σημάδια στο δέρμα σας. Μερικοί άνθρωποι αναπτύσσουν μια ήπια ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση στο σάλιο του κοριού μετά απο 24 ώρες  και 3 ημέρες . Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανάγλυφα, κόκκινα σημάδια στο δέρμα, με έντονο κνησμό (φαγούρα) και ήπια φλεγμονή για αρκετές ημέρες.

 

Δάγκωμα από αράχνη

Οι περισσότερες αράχνες δεν είναι δηλητηριώδεις και προκαλούν μόνο ήπια συμπτώματα, όπως κοκκίνισμα του δέρματος, οίδημα και ελαφρύ πόνο στην περιοχή. Εάν αναπτύξετε μια αλλεργική αντίδραση σε δάγκωμα αράχνης, με συμπτώματα, όπως σφίξιμο στο στήθος, αναπνευστικά προβλήματα, δυσκολίες στην κατάποση, ή πρήξιμο στο πρόσωπο, θα πρέπει να πάτε επειγόντως στον γιατρό.( https://pediamed4u.blogspot.com/2021/06/spider-bites-what-you-need-to-know.html)

Τσίμπημα από τσιμπούρι

Μερικά τσιμπούρια μπορεί να είναι επικίνδυνα, διότι μπορεί να μεταφέρουν ασθένειες με το τσίμπημά τους, όπως η νόσος του Lyme και πυρετό με στίγματα στο δέρμα.

Τσίμπημα από ψύλο

Τα συμπτώματα από τσιμπήματα ψύλλων μπορεί να αρχίσουν μέσα σε λίγες ώρες. Συνήθως τα τσιμπήματα αυτά εμφανίζονται σε ομάδες των τριών ή τεσσάρων. Μπορείτε να παρατηρήσετε κνησμό, κνίδωση και πρήξιμο γύρω από το σημείο, ή και εξάνθημα από μικρά, κόκκινα σπυράκια που μπορεί και να αιμορραγούν σε κάποιες περιπτώσεις. Τα τσιμπήματα ψύλλων είναι πιο συχνά στους αστραγάλους, τις μασχάλες, γύρω από τη μέση, στα γόνατα και τους αγκώνες. Ένα εξάνθημα από τσίμπημα ψύλλων γίνεται λευκό, όταν πιέζετε πάνω του και τείνει να εξαπλώνεται με την πάροδο του χρόνου. Το ξύσιμο μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση του δέρματος και να χρειαστεί ιατρική φροντίδα.

 

Τσίμπημα από μέλισσα

Ένα τσίμπημα από μέλισσα προκαλεί έντονο πόνο, που μπορεί να συνεχιστεί για λίγα λεπτά, στη συνέχεια να μειωθεί και να καταλήξει ως ένα σταθερό και ενοχλητικό πόνο. Η περιοχή μπορεί να εξακολουθεί να σας πονάει όταν την ακουμπάτε, για μερικές μέρες αργότερα. Ένα κόκκινο σημάδι με λευκό περίγυρο μπορεί να εμφανιστεί γύρω από την περιοχή του τσιμπήματος, ενώ πιθανότατα θα έχετε φαγούρα και θα το αισθάνεστε ζεστό στην αφή. Αν δεν σας έχει τσιμπήσει ποτέ στο παρελθόν μέλισσα, το σώμα σας μπορεί να έχει μια ανοσολογική απόκριση στο δηλητήριο, με αποτέλεσμα να δείτε διόγκωση στο σημείο του τσιμπήματος, ή σε ολόκληρη την κοντινή περιοχή του σώματός σας. Εάν έχετε αυτό το είδος της αλλεργικής αντίδρασης, που ονομάζεται αναφυλαξία, να ξέρετε ότι πρόκειται για μια επείγουσα ιατρική κατάσταση που χρειάζεται άμεση θεραπεία. Τα συμπτώματα της σοβαρής αλλεργίας σε ένα τσίμπημα μέλισσας περιλαμβάνουν κνίδωση, οίδημα, δυσκολία στην αναπνοή, ζάλη, κράμπες, ναυτία, διάρροια, ακόμη και καρδιακή ανακοπή.( https://pediamed4u.blogspot.com/2023/05/t-bee-sting-treatment.html )

 

 

Τσίμπημα από ψείρες

Τα δαγκώματα από ψείρες είναι μικροσκοπικές κόκκινες κηλίδες στους ώμους, το λαιμό και το κρανίο από μικρά παρασιτικά έντομα, που μπορεί να ζουν στα ρούχα, ή στο κρεβάτι σας. Επειδή τα τσιμπήματα των ψειρών είναι τόσο μικρά, συνήθως δεν βλάπτουν, αλλά προκαλούν φαγούρα. Μερικοί μπορεί να αναπτύξουν μεγαλύτερο δερματικό εξάνθημα από τα τσιμπήματα των ψειρών. Το συνεχές ξύσιμο από την φαγούρα στα σημάδια αυτά θα μπορούσε να οδηγήσει σε λοίμωξη που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα όπως διόγκωση των λεμφαδένων και τρυφερό, κόκκινο δέρμα. Ένα μολυσμένο τσίμπημα από ψείρα μπορεί, επίσης, να δημιουργήσει κρούστα από πάνω και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από γιατρό, αλλά, σε γενικές γραμμές, οι ψείρες δεν μεταφέρουν άλλες ασθένειες.

Τσίμπημα από μυρμήγκια

Τα τσιμπήματα από μυρμήγκια είναι συνήθως πολύ οδυνηρά και προκαλούν κόκκινα, ανάγλυφα σημάδια στο δέρμα. Ορισμένοι τύποι μυρμηγκιών, όπως τα μυρμήγκια-φωτιά (fire ants), είναι δηλητηριώδη και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή αλλεργία. Αυτά τα μυρμήγκια πρώτα δαγκώνουν και στην συνέχεια τσιμπάνε, προκαλώντας απότομο πόνο και μια αίσθηση καψίματος. Εάν σας τσιμπήσουν τέτοια μυρμήγκια, μπορεί να δείτε λευκές φλύκταινες γεμάτες με υγρό, ή φλύκταινες μια ή δύο μέρες μετά το τσίμπημα. Αυτές έχουν διάρκεια 3-8 ημερών και μπορεί να προκαλέσουν ουλές. Τα εξογκώματα μπορεί επίσης να σας προκαλούν φαγούρα και να κοκκινίσουν, ενώ μπορεί να δείτε και πρήξιμο γύρω από την περιοχή. Είναι σημαντικό να μην ξύσετε ή σπάσετε τις φουσκάλες, γιατί μπορεί να μολυνθούν.

 

Τσίμπημα από ακάρεα

Τα τσιμπήματα από ακάρεα συνήθως δεν μεταδίδουν κάποια ασθένεια, αλλά μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα και να προκαλέσουν έντονη φαγούρα. Τα ακάρεα συνήθως τρέφονται με έντομα, αλλά δαγκώνουν και άλλα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων. Τα τσιμπήματα συνήθως περνούν απαρατήρητα μέχρι να έχετε φαγούρα, κόκκινα σημάδια και κάτι που θα μοιάζει με δερματικό εξάνθημα.

 Αντιμετώπιση

 1. Τσιμπήματα από κουνούπια

 Καθαρισμός με νερό και σαπούνι

 Τοπική εφαρμογή κρύας κομπρέσας ή αντιφλογιστικής/αντιισταμινικής κρέμας

 Αντιισταμινικό σιρόπι αν υπάρχει έντονη φαγούρα (σύμφωνα με οδηγίες παιδιάτρου)

Πρόληψη:

-Μην χρησιμοποιείτε αρωματισμένα σαπούνια, αρώματα και σπρέι μαλλιών στα παιδιά σας, καθώς έχουν την τάση να προσελκύουν τα έντομα.

-Αποφύγετε τα ρούχα με έντονα χρώματα ή «λουλουδάτα σχέδια» και προτιμήστε ανοιχτόχρωμα ρούχα.

-Χρησιμοποιείτε άοσμα εντομοαπωθητικά όλο το 24ωρο, αφήνοντας ανοιχτά παράθυρα και πόρτες, ώστε να αερίζεται ο χώρος.

-Οι σίτες σε παράθυρα, πόρτες αεραγωγούς και τζάκια, αποτρέπουν την είσοδο των εντόμων στο σπίτι σας.

-Τοποθετήστε ανεμιστήρες δαπέδου ή οροφής, καθώς ο αέρας απομακρύνει τα κουνούπια.

-Ποτίζετε μόνο τις πρωινές ώρες και φροντίστε να κουρεύετε πάντα το γρασίδι σας, γιατί εκεί βρίσκουν καταφύγιο τα έντομα.

-Απωθείστε τα κουνούπια με την χρήση ενυδατικών-εντομοαπωθητικών προϊόντων .(Εντομοαπωθητικό εγκεκριμένο για την ηλικία)

Πως θα προστατεύσουμε το μωρό μας από τα κουνούπια

Για να προστατεύσετε το ευαίσθητο δέρμα του μωρού σας από τις δυσάρεστες συνέπειες των τσιμπημάτων από κουνούπια, το Α και το Ω είναι να τα προλάβετε. Η πρώτη γραμμή άμυνας που μπορείτε να δημιουργήσετε, είναι η κουνουπιέρα. Τοποθετήστε ένα διάφανο, αδιαπέραστο από κουνούπια ύφασμα πάνω από την κούνια του μωρού σας και περάστε το κάτω από το στρωματάκι του, ώστε να αποκλείσετε την είσοδο κουνουπιών και άλλων.. παρείσακτων επισκεπτών.

Για προστασία κατά τις ώρες που το μωρό σας δεν βρίσκεται στην κούνια του, αλλά και σε περίπτωση που η πρώτη γραμμή άμυνας αποτύχει, θωρακίστε το μωράκι σας ακόμη πιο αποτελεσματικά, χρησιμοποιώντας κατάλληλα προϊόντα, εξειδικευμένα για νεογέννητα και βρέφη.

Τσιμπήματα από μέλισσες και σφήκες

Κλινική εικόνα:

 Άμεσα συμπτώματα μετά το τσίμπημα είναι 

 -πόνος, 

 -τοπικό οίδημα (πρήξιμο)  

 -ερυθρότητα στην περιοχή, με έντονο κνησμό (φαγούρα).

 Το δηλητήριο της μέλισσας ή της σφήκας μπορεί να προκαλέσει συστηματική αλλεργική αντίδραση.

Πρώτες βοήθειες

• Καθαρίζουμε την περιοχή με σαπούνι και νερό ή με αντισηπτικά.

• Απομακρύνουμε το κεντρί το συντομότερο δυνατό, με ήπιες κινήσεις, με ένα όργανο που να μην είναι αιχμηρό (μαλακό ξύσιμο π.χ. με πιστωτική κάρτα).

• Εφαρμόζουμε επιθέματα (κομπρέσες) με κρύο νερό ή πάγο, ώστε να ελαττωθεί η ένταση και η διάρκεια του οιδήματος.

• Σε περίπτωση αίσθησης δυσφορίας, δυσκολίας αναπνοής ή ζαλάδας και τάσης για εμετό, προσφεύγουμε άμεσα στο κοντινότερο Κέντρο Υγείας

Τσιμπούρια( Μπορούν να είναι φορείς λοιμώξεων)

Αντιμετώπιση:

 Αφαίρεση ολόκληρου του τσιμπουριού με λαβίδα, τραβώντας σταθερά χωρίς περιστροφή

 Καθαρισμός του σημείου

Παρακολούθηση για 7–10 ημέρες για ερυθρότητα, εξάνθημα ή πυρετό

Αν δεν αφαιρεθεί σωστά ή αν υπάρξει ερεθισμός: επικοινωνία με γιατρό

Πρόληψη:

– Έλεγχος σώματος και μαλλιών μετά από εξορμήσεις στη φύση

– Μακριά ρούχα, κάλτσες μέσα από το παντελόνι, καπέλο

-Τακτικός έλεγχος των οικόσιτων ζώων(σκύλος κλπ) 

  

Care Advice for Insect Bites

Treatment for Insect Bites

What You Should Know About Insect Bites:

• Most insect bites cause a red bump. Some are larger (like a hive). Some have a small water blister in the center. These are normal reactions to an insect bite.
• A large hive at the bite does not mean your child has an allergy.
• The redness does not mean the bite is infected.
• Here is some care advice that should help.

Itchy Insect Bite Treatment:

• Steroid Cream. To reduce the itching, use 1% hydrocortisone cream (such as Cortaid). No prescription is needed.  Put it on 3 times a day until the itch is gone. If you don't have, use a baking soda paste until you can get some.
• If neither is available, use ice in a wet washcloth for 20 minutes.
• Also, you can put firm, sharp, direct, steady pressure on the bite. Do this for 10 seconds to reduce the itch.  A fingernail, pen cap, or other object can be used.
• Allergy Medicine for Itching. If itching becomes severe, give an allergy medicine, such as Benadryl. No prescription is needed. Age limit: 1 and older.
• If Benadryl is needed for more than a few days, switch to a long-acting allergy medicine (such as Zyrtec). Age limit: 6 months and older.
• Zyrtec dosing for 6 months to 2 years: 2.5 mL (2.5 mg) every 24 hours.
• Zyrtec dosing for 2 years and older: follow package directions.

Painful Insect Bite Treatment:

• Soak a cotton ball in a baking soda solution. Rub the bite with it for 15 to 20 minutes. Do this once. This will usually reduce the pain.
• You can also use an ice cube in a wet washcloth for 20 minutes.
• To help with the pain, give an acetaminophen product (such as Tylenol). Another choice is an ibuprofen product (such as Advil). Use as needed.
• For painful bites, allergy medicines don't help.

Antibiotic Ointment for Infected Bite:

• If the insect bite has a scab on it and the scab looks infected, use an antibiotic ointment. An example is Polysporin. No prescription is needed. Use 3 times per day. Note: usually impetigo is caused by scratching with dirty fingers.
• Cover the scab with a bandage. This will help prevent scratching and spread.
• Wash the sore and use the antibiotic ointment 3 times per day. Cover it with a clean bandage each time. Do this until healed.
• Caution: for spreading infections (redness or red streaks), your child needs to be seen.

What to Expect:

• Most insect bites are itchy for several days.
• Any pinkness or redness usually lasts 3 days.
• The swelling may last 7 days.
• Insect bites of the upper face can cause severe swelling around the eye. This is harmless.
• The swelling is usually worse in the morning after lying down all night. It will improve after standing for a few hours.

Call Your Doctor If:

• Severe pain lasts more than 2 hours after pain medicine
• Infected scab not better after 48 hours of antibiotic ointment
• Bite looks infected (spreading redness gets bigger after 48 hours)
• You think your child needs to be seen
• Your child becomes worse

Prevention of Insect Bites

Prevention Tips:

• Wear long pants, a long-sleeved shirt and a hat.
• Avoid being outside when the bugs are most active. Many insects that cause itchy bites are most active at sunrise or sunset. Examples are chiggers, no-see-ums, and mosquitoes.
• Insect repellents that contain DEET are helpful in preventing many insect bites. Read the label carefully.

DEET Products: Use on the Skin.

• DEET is a very effective bug repellent. It also repels ticks and other insects.
• U.S. AGE limit: none. You can use DEET products on all children (AAP).
• U.S.: for newborns to 2 years old, use 10% DEET. After 2 years old, can use 30% DEET.
• Protection: 10% DEET protects for 2 hours. 30% DEET protects for 6 hours.
• Don't put DEET on the hands if your child sucks on their thumb or fingers. Reason: prevent swallowing DEET.
• Warn older children who apply their own DEET to use less. A total of 3 or 4 drops can protect the whole body.
• Put it on exposed areas of skin. Do not use near the eyes or mouth. Do not use on skin that is covered by clothing. Don't put DEET on sunburns or rashes. Reason: DEET can be easily absorbed in these areas.
• Wash it off with soap and water when your child comes indoors.
• Caution: DEET can damage clothing made of man-made fibers. It can also damage plastics (such as eye glasses) and leather. DEET can be used on cotton clothing.

Permethrin Products: Use on Clothing.

• Products that contain permethrin (such as Duranon) work well to repel insects and ticks.
• Unlike DEET, these products are put on clothing instead of skin.
• Put it on shirt cuffs, pant cuffs, shoes and hats.
• You can also use it on other outdoor items (mosquito screens, sleeping bags).
• Do not put permethrin on the skin. Reason: sweat changes it so it does not work.

Picaridin Products:

• Picaridin is a repellent that is equal to 10% DEET.
• It can safely be put on skin or clothing.

Remember! Contact your doctor if you or your child develop any "Contact Your Doctor" symptoms.

Disclaimer: this health information is for educational purposes only. You, the reader, assume full responsibility for how you choose to use it.

Last Reviewed: 05/01/2025

Last Revised: 03/04/2025 seattle childrens 

Copyright 2000-2025 Schmitt Pediatric Guidelines LLC.

Insect bites

Discover how to recognize, treat and prevent insect bites, bee and wasp stings, and when to seek medical attention.

Key points

• Insect bites often cause swelling and redness.
• Some children experience severe and potentially life-threatening reactions to stings from certain insects like bees and wasps.
  
• Some children respond well to antihistamine medication; others may just need some ice.
• Prevent insect bites and stings by covering the body with light-coloured clothing and applying insect repellent to exposed skin.
• DEET is a very effective repellent for insects that bite, but use it carefully according to your child's age. If using sunscreen and insect repellent, apply sunscreen first.

Introduction

Insect bites and stings occur when an insect feeds off a person's skin or tries to defend itself.

Different insects bite and sting in different ways. Common biting or stinging insects include mosquitoes, blackflies, bed bugs, fleas, ticks, fire ants, bees and wasps. Bees often leave stingers in the wound.

Insect bites usually cause mild swelling, redness and itchiness limited to the small area around the bite or sting.

Some children, however, can experience potentially life-threatening allergic reactions. This is called an anaphylactic reaction and requires immediate medical attention. In children who are at risk, anaphylaxis is most commonly caused by bees, wasps and hornets.

Other insects can transmit disease. For example, some mosquitoes can transmit malaria or West Nile virus, and some ticks can cause Lyme disease.

Signs and symptoms

Signs and symptoms of an insect bite or sting

Signs and symptoms of insect bites and stings vary according to the type of insect and your child's reaction.

Normally, an insect bite or sting causes:

• a small, red, raised bump, pimple or blisters
• itchiness and irritation around the bump
  

The symptoms can last from a few hours up to a few days.

Some children develop a big firm, swollen, warm area around the bite. This is not an allergic reaction. It is known as a large local reaction and rarely leads to a skin infection.

If your child has an anaphylactic reaction, they may develop hives, facial or mouth swelling, or breathing problems or they may collapse. Use an epinephrine auto-injector, if your child has one, and call for emergency assistance.

Treatment

How to treat insect bites and stings

• Cold, damp compresses or ice can relieve some of the swelling.
• Over-the-counter topical medications (medications you put on the skin) may also help to relieve the itch.

Some children may respond well to oral (taken by mouth) non-drowsy (non-sedating) antihistamine medication for itching. There are many over-the-counter non-sedating antihistamines available, such as cetirizine, loratadine, desloratadine and fexofenadine. Your child’s health-care provider or pharmacist can suggest a product.

Prevention

Preventing insect bites and stings

Your child is more likely to be bitten in warm and damp weather and in the evening or at night. Here are some ways you can reduce your child's exposure to insects.

• Apply insecticide or insect repellent to clothing and exposed skin to avoid bites.
• Wear long pants and socks.
• Wear light-coloured clothing.
• Avoid areas where insects breed and live.
• Stay inside when insects are most active.
• Use mosquito nets, especially for infants aged less than six months.

Insect repellents

DEET

DEET is one of the most effective repellents for mosquitoes, ticks and biting flies, but it should be used with caution in children. Health Canada recommendations for DEET usage in children are summarized here:

• Babies less than six months old: Do not use any insect repellents with DEET. A mosquito net is recommended instead.
• Children aged six months to two years: Use a product with 10 per cent DEET or less and apply it no more than once a day.
• Children aged two to 12 years: Use a product with 10 per cent DEET or less and apply it no more than three times a day.
• Children aged over 12: Use a product with up to 30 per cent DEET.

Children under the age of 12 should not use DEET on a daily basis for more than one month.

Icaridin/picaridin

Icaridin/picaridin is a DEET-free chemical repellent that prevents tick, mosquito and insect bites and can be used in children over the age of six months.

Other natural repellents are not as effective as DEET and icaridin/picaridin and may not be effective against ticks.

How to apply DEET and icaridin/picaridin to your child's skin

• Apply it to exposed skin, following the manufacturer's instructions.
• Do not apply it to your child's face or hands or any areas where the skin is cut, grazed or irritated.
• Once the repellent is applied, wash hands and avoid touching the lips and eyes.

How to use insect repellent and sunscreen effectively

• Apply sunscreen about 20 to 30 minutes before you apply any insect repellent.
• Do not use a single product that combines insect repellent with sunscreen. The insect repellent can make the sunscreen less effective, and the sunscreen can increase how much insect repellent is absorbed by the body. In addition, you will normally need to apply sunscreen every two to three hours; it is not safe to apply insect repellent as frequently.

When to seek medical attention

When to see a health-care provider after an insect bite or sting

If your child has been bitten or stung, see a health-care provider if:

• you are in an area where the insects are known to transmit diseases
• your child develops an unusual rash or fever 

Seek emergency medical care if:

• your child develops hives, swelling, difficulty breathing or is known to be at risk of anaphylaxis from the insect bites or stings

 

SOURCES:AboutKidsHealth,AAP,CDC,CLEVELAND CLINIC,PEDIAMED4U,PEDIALINE,IATROPEDIA ,MAYO CLINIC,WebMD ETC
#insectbites #recognizeinsectbites #bitesfirstaid #nikoskonnaris #pediamedcy #pediamed4u #τσιμπηματαεντομων #ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ #τσιμπημαμελισσας #τσιμπημασφηκας #BeeBITE

Γνωρίστε τα οκτώ κυπριακά φίδια-Οδηγίες για την περίπτωση δαγκώματος από δηλητηριώδες φίδι-SNAKE BITE DOs and DONT'S

Μία βόλτα στην εξοχή ή κάποιες αγροτικές εργασίες, μερικές φορές επιφυλάσσουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Το δάγκωμα φιδιού αποτελεί μία από αυτές και συνοδεύεται από ανησυχία και πανικό. 

Φυσικά, γνωρίζουμε ότι δεν είναι όλα τα φίδια ίδια ή επικίνδυνα.

Στην Κύπρο υπάρχουν 8 διαφορετικά είδη φιδιών. Από αυτά, τα 3 είναι δηλητηριώδη, αλλά μόνο 1 (η φίνα) είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Όλα τα φίδια προστατεύονται από τη νομοθεσία και είναι εξαιρετικά χρήσιμα για τη φύση, καθώς τρέφονται με τρωκτικά και άλλα έντομα. 

Πολλές, διάχυτες, και κατά κανόνα λανθασμένες είναι οι αντιλήψεις που έχουμε ι για τα φίδια. Το αποτέλεσμα είναι αδιάκοπη, ανελέητη, απαράδεκτη σφαγή των φιδιών (και των άλλων ερπετών). 

Συνήθεις παρεξηγήσεις 

1) Όλα τα φίδια είναι επικίνδυνα.

Όχι. Αντιθέτως, τα περισσότερα φίδια είναι άκακα.  Ακίνδυνα. Ειδικά στην Κύπρο. Τα μόνα πραγματικά επικίνδυνα φίδια του τόπου μας είναι τα δηλητηριώδη, κατ’ ουσίαν ένα: η οχιά (έχιδνα).

2) Τα φίδια παραφυλάνε και επιτίθενται πρώτα.

Όχι. Τα φίδια στη χώρα μας, των οχιών συμπεριλαμβανομένων, επιτίθενται στον άνθρωπο μόνο αμυνόμενα. Θεωρούν ότι κινδυνεύουν, και δαγκώνουν προκειμένου να βρουν χρόνο να διαφύγουν. 

Τα φίδια μάς φοβούνται, και η πρώτη τους αντίδραση όταν διασταυρωθούν μαζί μας είναι να εξαφανιστούν. Αντιμέτωπα με τον άνθρωπο, δεν παραφυλάνε, κρύβονται (και καλά κάνουν).

3) Το δάγκωμα της οχιάς είναι θανατηφόρο.

Όχι. Το δάγκωμα της οχιάς ΜΠΟΡΕΙ να είναι θανατηφόρο. Τα περισσότερα δαγκώματα οχιάς ΔΕΝ καταλήγουν στο θάνατο, αρκεί βεβαίως να γίνει η δέουσα αντιμετώπιση. Γρήγορα και αποτελεσματικά.

 

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα από δάγκωμα φιδιού εξαρτώνται από το αν το φίδι είναι δηλητηριώδες. Τα πρώτα συμπτώματα μετά από ένα δηλητηριώδες δάγκωμα είναι έντονος πόνος και οίδημα (πρήξιμο) στο σημείο της έγχυσης, εντός λίγων λεπτών. Όσο ο χρόνος περνάει το οίδημα αυξάνεται και εξαπλώνεται και στο υπόλοιπο δαγκωμένο μέλος, ενώ στη συνέχεια ενδέχεται να υπάρξουν και άλλα, συστηματικά συμπτώματα ****ΠΡΟΣΟΧΗ: πολλά από τα συμπτώματαείναι αποτέλεσμα πανικού ή/και λαθών κατά τις πρώτες βοήθειες και όχι επίδρασης του δηλητηρίου.

Αναλυτικά Συμπτώματα:

• Τοπικά Σημάδια: Ένα ή δύο σημάδια τρυπήματος (δαγκωνιά), έντονος καυστικός πόνος και ερυθρότητα.
• Πρήξιμο: Οίδημα που εμφανίζεται εντός των πρώτων 5 έως 10 λεπτών και μπορεί να επεκταθεί σε ολόκληρο το άκρο.
• Γενικά Συμπτώματα (Δηλητήριο): Ναυτία, έμετος, διάρροια, πυρετός, έντονη εφίδρωση, και πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Νευρολογικά Συμπτώματα (Σοβαρές περιπτώσεις): Μυϊκή αδυναμία, θολή όραση, παράλυση, δυσκολία στην κατάποση/ομιλία ή μούδιασμα στα χείλη.

Εάν σας δαγκώσει φίδι το οποίο αναγνωρίσατε ως δηλητηριώδες ή υποπτεύεστε ότι είναι δηλητηριώδες, καλέστε αμέσως σε βοήθεια.

Ενόσω η βοήθεια είναι καθ’ οδόν:

Τι να κάνετε.

• Απομακρυνθείτε από το φίδι.

• Μείνετε ακίνητοι και ήρεμοι.

• Αφαιρέστε τυχόν κοσμήματα, ρολόγια ή στενά ρούχα από το προσβεβλημένο άκρο.

• Καθίστε ή ξαπλώστε έτσι ώστε το δαγκωμένο άκρο να βρίσκεται σε ουδέτερη, άνετη θέση.

• Πλύντε το σημείο του δαγκώματος με σαπούνι και νερό.

• Καλύψτε ή τυλίξτε χαλαρά την προσβεβλημένη περιοχή με έναν καθαρό, στεγνό επίδεσμο.   ****Η χαλαρή περίδεση δεν συνιστάται πλέον καθώς η ωφελιμότητά της στις περιπτώσεις κυτταρολυτικού δηλητηρίου είναι σήμερα υπό αμφισβήτηση (χρησιμεύει σε περιπτώσεις νευροτοξικών δηλητηρίων που δεν αφορούν όμως φίδια της Κύπρου ή της Ελλάδας).

Τι να ΜΗΝ κάνετε.

• Μην προσπαθήσετε να σκοτώσετε, να συλλάβετε ή να παγιδεύσετε το φίδι.

• Μην χρησιμοποιείτε αιμοστατικό επίδεσμο

• Μην εφαρμόζετε πάγο.

• Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε το δηλητήριο κόβοντας το δάγκωμα με αιχμηρό αντικείμενο ή πιέζοντας ή ρουφώντας την πληγή.

• Μην πίνετε καφεΐνη ή αλκοόλ.

• Μην παίρνετε παυσίπονα. 

 ****Η χρήση αντιοφικού ορού στην ύπαιθρο δεν συνιστάται επίσης καθώς μπορεί να αποβεί πολύ επικίνδυνη (κίνδυνος αλλεργικής αντίδρασης).

Τα υπόλοιπα είναι θέμα ιατρικής περίθαλψης.

Πρόληψη για αποφυγή δήγματος φιδιού

Η πλειονότητα των δηλητηριωδών δηγμάτων αφορά δαγκώματα σε γυμνά χέρια κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών και λιγότερο σε γυμνά πόδια κατά τη βάδιση. Σημαντικά προληπτικά μέτρα λοιπόν για την αποφυγή δήγματος φιδιού είναι η χρήση χοντρών γαντιών εργασίας (ιδανικά γαντιών συγκόλλησης) για όλες τις εργασίες υπαίθρου, καθώς και η χρήση ορειβατικής μπότας, αρβύλας ή γαλότσας. Κατά την πεζοπορία είναι απαραίτητη η χρήση ορειβατικής μπότας. Αποφύγετε να βάζετε τα γυμνά σας χέρια κάτω από πέτρες, σε τρύπες και κοιλότητες, καθώς και να περπατάτε με γυμνά πόδια ή με παντόφλες και χαμηλά παπούτσια μέσα σε βλάστηση, ή σε οποιοδήποτε σκοτεινό μέρος, ειδικά τις καλοκαιρινές νύχτες (οι οχιές το καλοκαίρι είναι κυρίως νυκτόβιες). 

Αν ζείτε στην επαρχία και συνηθίζετε να αφήνετε τα υποδήματα εκτός σπιτιού, τινάζετέ τα καλά πριν τα φορέσετε για να σιγουρευτείτε ότι δεν έχει κρυφτεί κάποιο φίδι εντός τους

Snakebites: First aid

Most snakes aren't dangerous to people. Only about 15% of snakes worldwide can inject poison when they bite. These snakes are called venomous. 

When to seek emergency help

If a venomous snake bites you, call 112 or your local emergency number right away, especially if the bitten area changes color, swells or is painful. Many emergency rooms have antivenom drugs, which may help you.

Symptoms

Most snakebites happen on the arms, wrists or hands. Typical symptoms of a nonvenomous snakebite are pain, injury and scratches at the site of the bite.

After a venomous snakebite, there usually is serious pain and tenderness at the site. This can worsen to swelling and bruising at the site and all the way up the arm or leg. Other symptoms are nausea, labored breathing and feelings of weakness, as well as an odd taste in the mouth.

Some snakes, such as coral snakes, have toxins that affect the brain and nerves. This can cause symptoms such as upper eyelid drooping, tingling fingers or toes, difficulty swallowing, and muscle weakness.

Sometimes, a venomous snake can bite without injecting venom. This is called a dry bite.

Call emergency services (such as 112 in Europe) immediately. Stay completely calm, move away from the snake, and keep the bitten limb immobilized and below heart level. Remove any tight jewelry or clothing before swelling begins, and wash the wound with soap and water. 

 

Immediate Action Plan

1. Call for help: Dial your local emergency number. Treating a snake bite quickly is critical.
2. Move away: Get out of the snake’s striking distance, but do not try to catch or kill it. Take a safe photo if you can.
3. Stay still and calm: Panic increases your heart rate and spreads venom faster. Lie or sit down and keep the bite below the level of your heart.
4. Remove restrictions: Take off rings, watches, and tight clothing before the area starts to swell.
5. Wash the area: Clean the bite gently with soap and water and cover it loosely with a clean, dry dressing.

What NOT to Do (Crucial)

• DO NOT use a tourniquet or tie off the limb.
• DO NOT cut the wound or try to suck/draw the venom out.
• DO NOT apply ice or submerge the bite in water.
• DO NOT take aspirin or ibuprofen, as they can thin your blood and worsen bleeding. 

 *****Αρκετές πληροφορίες  οπως και οι ιατρικές οδηγίες για το τι κάνουμε και τι δεν κάνουμε σε περίπτωση δαγκώματος από φίδι, είναι από το βιβλίο Mayo Clinic First-Aid Guide for Outdoor Adventures, εκδόσεις Mayo Clinic Press 2024, τροποποιημένες σε ελληνική απόδοση από τον Π.Χούπα.

⚠️ Επικίνδυνο Φίδι

• Φίνα (Vipera lebetina): Το μόνο δυνητικά θανατηφόρο φίδι στην Κύπρο. Έχει χαρακτηριστικό τριγωνικό κεφάλι, παχύ σώμα, και κινείται αργά. Διαθέτει ισχυρό δηλητήριο και χρειάζεται άμεση ιατρική περίθαλψη σε περίπτωση δαγκώματος. 

🐍 Δηλητηριώδη (Ακίνδυνα για τον άνθρωπο)

Αυτά τα φίδια έχουν δηλητήριο για να ακινητοποιούν τη λεία τους (σαύρες, ποντίκια), αλλά δεν είναι τοξικό ή δεν μπορούν να το μεταφέρουν εύκολα στον άνθρωπο. 

• Σαϊττα ή Σαπίτης ή Σαϊττάρης (Malpolon insignitus): Μεγάλο φίδι, αρκετά γρήγορο.
• Ξυλόδροπης ή Αγιόφιδο (Telescopus fallax): Νυκτόβιο, λεπτό φίδι με χαρακτηριστικές σκούρες κηλίδες.

🚫 Εντελώς Ακίνδυνα Φίδια

Δεν διαθέτουν καθόλου δηλητήριο.

• Μαύρο φίδι ή Θερκό (Dolichophis jugularis): Το μεγαλύτερο φίδι της Κύπρου, φτάνει μέχρι τα 2-3 μέτρα. Σκοτώνει τα τρωκτικά με σύσφιξη.
•  Κυπριακό Φίδι (Hierophis cypriensis): Ενδημικό είδος (δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο). Είναι μικρό, μαύρο με λευκό δακτυλίδι γύρω από τα μάτια.
• Κυπριακό Νερόφιδο (Natrix natrix cypriaca): Ενδημικό υποείδος, το οποίο συναντάται κυρίως κοντά σε υγροβιότοπους και νερό.
• Ανήλιος ή Ανίλης (Typhlops vermicularis): Μικρό, μοιάζει με σκουλήκι, ζει κάτω από το χώμα.
• Σπιτόφιδο (Boaedon fuliginosus): Μη δηλητηριώδες, τρέφεται κυρίως με ποντίκια γύρω από σπίτια/αποθήκες. 

📍 Τι να κάνετε εάν βρεθείτε αντιμέτωποι με φίδι στην Κύπρο:

1. Διατηρήστε την ψυχραιμία σας: Μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην προσπαθήσετε να το σκοτώσετε. Τα φίδια συνήθως επιτίθενται μόνο αν νιώσουν εγκλωβισμένα ή απειληθούν.
2. Απομακρυνθείτε: Κάντε μερικά βήματα πίσω με αργές κινήσεις.
3. Σε περίπτωση δαγκώματος: Μην δένετε το σημείο και μην κόβετε την πληγή. Καλέστε αμέσως το 112 ή μεταβείτε στο κοντινότερο Νοσοκομείο.

Γνωρίστε τα οκτώ κυπριακά φίδια:

Ανήλιος

Πλήρες όνομα: Typhlops vermicularis Merrem, 1820

Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο

Πολύ μικρό φίδι με μέγεθος που δεν ξεπερνά τα 30-35 cm και μπορεί να θεωρηθεί ως σχεδόν τυφλό. Το ροζ ή μπεζ του χρώμα, σε συνδυασμό με τη μορφή του, το κάνουν να μοιάζει πολύ με γαιοσκώληκα.

Συνήθως εντοπίζεται κατά την περίοδο της άνοιξης κάτω από πέτρες.

Κυπριακό φίδι

Πλήρες όνομα: Hierophis cypriensis(Schätti, 1985)

Άγλυφο - Δε φέρει δηλητήριο

Πολύ λεπτό φίδι με μήκος που φτάνει το ένα μέτρο. Τα νεαρά άτομα έχουν ελαιοπράσινο χρώμα σώματος ενώ τα ενήλικα άτομα έχουν μαύρο χρώμα.

Ζει συνήθως σε χώρους με πυκνή βλάστηση, οι οποίοι βρίσκονται κοντά σε ρυάκια, ποταμούς και ρεματιές. 

Μαύρο φίδι

Πλήρες όνομα: Dolichophis jugularis (Linnaeus, 1758)

Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο

 Πιθανότατα το μεγαλύτερο είδος φιδιού στην Ευρώπη με μήκος που μπορεί να φτάσει τα 3 μέτρα (αν και σπανίως να εντοπιστούν άτομο στην Κύπρο μεγαλύτερα από 2 μέτρα). Η μορφή των νεαρών και των ενήλικων ατόμων διαφέρει. Τα νεαρά άτομα έχουν ελαιοπράσινο χρώμα με σκούρες καφέ νιφάδες στην ραχιαία επιφάνια. Κατά την ενηλικίωση, το μοτίβο αυτό χάνεται και τα άτομα αποκτούν ενιαίο γυαλιστερό μαύρο χρώμα. Έχει χοντρό, μυώδες κορμί, είναι πολύ ευκίνητο και έχει την ικανότητα να σκαρφαλώνει με ιδιαίτερη ευκολία.

Σαΐττα

Πλήρες όνομα: Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827)

Οπισθόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα πίσω δόντια – Ακίνδυνο για τον άνθρωπο

Μεγάλο και αρκετά δυνατό φίδι που το μήκος του μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα. Τα νεαρά άτομα έχουν καφέ χρώμα σώματος με πολλές διακεκομμένες λευκές ή κίτρινες γραμμώσεις ενώ τα ενήλικα διαθέτουν ομοιόχρωμο γκρίζο προς ελαιοπράσινο χρώμα. Το πιγούνι φέρει λευκά στίγματα και η κοιλιά συνήθως έχει κίτρινο χρωματισμό.

Μπορεί να εντοπιστεί από ζεστά, ξηρά ενδιαιτήματα με πετρώδη εδάφη, μέχρι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ή και σε δάση και περιοχές με πολλούς θάμνους.

Νερόφιδο

Πλήρες όνομα: Natrix natrix (Linnaeus, 1758)

Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο

Τα άτομα του είδους μπορεί να φτάσουν σε μήκος το ένα μέτρο και εντοπίζονται σε τρείς ξεχωριστούς χρωματισμούς, γκρίζο με ασπροκίτρινο, ενιαίο μαύρο και στικτό (μαύρος χρωματισμός στον οποίο διακρίνονται αχνόλευκα στίγματα).

Πολύ ήρεμο φίδι, το οποίο δεν επιδίδεται σχεδόν ποτέ σε επιθετικές συμπεριφορές ούτε ακόμα και αν ενοχληθεί. Ως μέτρο άμυνας εκκρίνει δύσοσμο υγρό από αδένες που έχει στο πίσω μέρος του σώματος.

Ξυλόδροπης

Πλήρες όνομα: Telescopus fallax(Fleischmann, 1831)

Οπισθόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα πίσω δόντια – Ακίνδυνο για τον άνθρωπο

Λεπτό και μικρό φίδι που δε ξεπερνά σε μήκος το ένα μέτρο. Διαθέτει σώμα γκρίζου-μπεζ χρώματος με σκούρες καφέ μπάρες τοποθετημένες κατ’ εναλλαγή στο πάνω μέρος της πλάτης του. Όταν ενοχληθεί κουλουριάζεται, συρίζει δυνατά και προσπαθεί να δαγκώσει. Τα μάτια του έχουν μια κάθετη κόρη η οποία διαστέλλεται το βράδυ για να διευκολύνει τη νυχτερινή όραση του.

 Συναντάται σε ζεστά, ξηρά πετρώδη εδάφη καθώς και σε χαλάσματα παλιών σπιτιών. Δραστηριοποιείται κυρίως νωρίς το πρωί, αργά το απόγευμα και το βράδυ.

Δρόπης

Πλήρες όνομα: Hemorrhois nummifer(Reus, 1833)

Άγλυφο - Δεν φέρει δηλητήριο

Φίδι ανοικτού καφέ χρώματος με ιδιαίτερους σχηματισμούς σε μορφή ρόμβου και χρώμα σκούρο καφέ σε όλο το μήκος της πλάτης του. Αρκετά δυνατό φίδι που το μήκος του μπορεί να φτάσει τα 150 cm. Ακίνδυνο για τον άνθρωπο αλλά με ιδιαίτερα επιθετική συμπεριφορά όταν ενοχληθεί.

Συχνάζει συνήθως σε βραχώδεις περιοχές με λίγο νερό και αραιή βλάστηση από δέντρα και θάμνους.

Οχιά

Πλήρες όνομα: Macrovipera lebetina (Linnaeus, 1758)

Σωληνόγλυφο – Φέρει δηλητήριο στα μπροστά δόντια –επικύνδυνο για τον άνθρωπο

Η οχιά ή κοινώς κοντονούρα, φίνα ή πατσάλα, είναι το μοναδικό επικίνδυνο για τον άνθρωπο δηλητηριώδες φίδι της Κύπρου. Το χοντρό στο χρώμα της άμμου σώμα με το σφηνοειδές κεφάλι και την κοντή ουρά, καθώς και ο νωχελικό συνήθως τρόπος κίνησης την καθιστούν εύκολα αναγνωρίσιμη από τα υπόλοιπα φίδια της Κύπρου. Σε περίπτωση που εντοπίσετε μια οχιά, μην την ενοχλήσετε, μείνετε ακίνητοι και αφήστε την να απομακρυνθεί ή απομακρυνθείτε εσείς από αυτήν.

Έχει εξαιρετικά χοντρό σώμα -σε σχέση με τα υπόλοιπα φίδια της Κύπρου- στο χρώμα της άμμου. Διαθέτει σκούρους καφέ ορθογώνιους σχηματισμούς στην πλάτη τοποθετημένους κατ’ εναλλαγή. Έχει ιδιαίτερα κοντή ουρά και χοντρό τριγωνικό κεφάλι. Η κόρη των ματιών είναι κάθετη και διαστέλλεται το βράδυ για να διευκολύνει τη νυχτερινή όραση του ζώου.

Συναντάται σε όλους τους τύπους ενδιαιτημάτων του νησιού (δάση, κοιλάδες, παραλίες, βραχώδεις περιοχές) ακόμα και κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Συνήθως εντοπίζεται σε περιοχές πλησίον πηγής νερού (ρυάκι, ποτάμι, λίμνη).

Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμόδιου επαγγελματία υγείας .

This information is intended as a general guide only and not to provide specific information for individual patient care. Any questions about your own situation should be directed to your medical practitioner. 

 SOURCES:CLEVELAND CLINIC,MAYO CLINIC,ASCLEPIUS SNAKEBITE FOUNDATION 

herpetofauna.gr